Co wypłukuje kolagen z organizmu i jak go uzupełnić?

Kolagen to termin, który w ostatnich latach nie schodzi z ust kosmetologów, sportowców i osób dbających o zdrowie. Nazywany czasem „klejem”, który trzyma nasz organizm w całości, odpowiada za elastyczność skóry, mocne stawy i zdrowe naczynia krwionośne. Niestety, natura nie jest dla nas łaskawa: już po 25. roku życia jego produkcja naturalnie zwalnia (1,2). Ale czas nie jest jedynym winowajcą. Dowiedz się, co jeszcze.

Jak przebiegają procesy niszczenia kolagenu?

Powstawanie i rozpad kolagenu to całkowicie naturalne procesy, które codziennie zachodzą w naszych komórkach. Za proces „niszczenia” odpowiadają enzymy zwane metaloproteinazami macierzy (MMP), które rozkładają niepotrzebne (uszkodzone lub stare) włókna kolagenowe, dzięki czemu robią miejsce na nowe (1).

Zapamiętaj!

Wraz z wiekiem, już po 25. roku życia (1,2) spada tempo syntezy kolagenu, zmniejsza się jego rozpuszczalność w skórze, a włókna ulegają ścieńczeniu (3). Wzrasta stężenie MMP przy jednoczesnym spowolnieniu produkcji kolagenu przez fibroblasty i degradacja zaczyna „przewyższać” syntezę, czyli więcej kolagenu ubywa, niż jest produkowane (1,3).

Obserwowane jest ponadto zmniejszenie podskórnej tkanki tłuszczowej oraz osłabienie mięśni twarzy, czego skutkiem jest pojawienie się bruzd i zmarszczek grawitacyjnych oraz zauważalne zmiany w owalu twarzy (3). Dobra wiadomość jest taka, że na niektóre czynniki przyspieszające tempo tych zmian mamy wpływ. Sprawdźmy, co obniża syntezę i poziom kolagenu w organizmie oraz jak możemy skutecznie przeciwdziałać tym procesom.

Przeczytaj więcej: Od jakiego wieku warto przyjmować kolagen?

Cisi zabójcy kolagenu: co wypłukuje kolagen z organizmu?

Zanim zaczniemy myśleć o suplementacji kolagenu musimy zrozumieć, że troska o zdrowy i promienny wygląd to nie tylko wspieranie skóry poprzez to, co jej służy, ale również eliminacja czynników szkodliwych. Najmniej przyjemna jest dla nas prawda, że spore znaczenie dla tempa w jakim tracimy to cenne białko, zależy od nas samych i naszych nawyków – np. od tego, co kładziemy na talerzu i jak spędzamy wolny czas.

Powiedzieć, że winowajcami są wybrane elementy stylu życia, w tym dieta, to jak nic nie powiedzieć. Zobaczmy zatem, jak na obniżenie kolagenu w skórze wpływają często wymieniane w tym kontekście czynniki.

1. Czy cukier to słodka pułapka dla kolagenu?

Cukier to wróg numer jeden. Procesem, który bezpośrednio uderza w strukturę białek, jest glikacja. Kiedy we krwi mamy nadmiar glukozy, cząsteczki cukru przyłączają się do włókien kolagenowych. W efekcie powstają tzw. produkty końcowe zaawansowanej glikacji (AGEs). Powodują one, że kolagen staje się sztywny, kruchy i traci swoją zdolność do regeneracji. Skóra traci blask, staje się cieńsza i szybciej pojawiają się na niej zmarszczki (4,5).

2. Czy kilka kaw dziennie wypłukuje kolagen?

Sama kawa nie niszczy bezpośrednio struktury kolagenu. To zawarta w niej kofeina, spożywana w nadmiarze może hamować biosyntezę kolagenu poprzez zahamowanie aktywność prolidazy w fibroblastach. A to enzym, który odgrywa kluczową rolę w metabolizmie kolagenu oraz procesach regeneracji tkanek (6).

3. Jaki wpływ na kolagen ma alkohol?

Etanol w sposób zależny od dawki prowadzi do upośledzenia metabolizmu kolagenu w fibroblastach ludzkiej skóry, prowadząc do znacznego zmniejszenia ilości produkowanego białka. Mechanizm ten, podobnie jak w przypadku kofeiny, prawdopodobnie wynika ze zmniejszenia aktywności prolidazy (7).

Przeczytaj o naturalnych sposobach na zwiększenie produkcji kolagenu w skórze!

Inni „przyspieszacze” procesu starzenia

Do pozostałych, poza wymienionymi czynników powinniśmy dodać jeszcze kilka, które również mogą przyspieszać proces starzenia skóry (4):

• Bezlitosne słońce – promienie UVA penetrują głębokie warstwy skóry, niszcząc włókna kolagenowe i elastynowe poprzez aktywację metaloproteinaz – enzymów, które dosłownie „rozcinają” kolagen na kawałki. Skóra wystawiona na działanie słońca jest gruba i szorstka, a na skórze pojawiają się głębokie zmarszczki.

• Stres – powtarzające się narażenie na kortyzol w przewlekłym stresie może prowadzić do obniżenia odporności, upośledzenia gojenia się ran i nasilenia stanu zapalnego. Ponadto stres może powodować akumulację wolnych rodników w skórze i uszkodzenia DNA.

• Brak aktywności fizycznej – ćwiczenia ułatwiają dostarczanie tlenu i składników odżywczych, niezbędnych do produkcji nowych komórek.

Jeśli zatem chcemy w ekspresowym niemal tempie doprowadzić do przedwczesnego starzenia się skóry, szybką do tego drogą może być np. kombinacja diety wysokocukrowej z brakiem ochrony SPF oraz nadmiernym spożywaniem alkoholu.

Jak wesprzeć syntezę kolagenu?

Poza zmianami niekorzystnych elementów stylu życia możemy wdrożyć „plan ratunkowy” w trzech krokach:

1. Wsparcie organizmu witaminą C: to absolutny fundament. Bezpośrednio stymuluje ona syntezę kolagenu, stabilizuje włókna kolagenowe i zmniejsza ich niszczenie.
2. Włączenie do diety produktów bogatych w kolagen i aminokwas prolinę, który kolagen buduje. Znajdziemy je m.in. w długo gotowanych wywarach kostnych, rybach, jajach i mięsie (np. w golonce, parówkach, pasztetach czy galaretach mięsnych); (1).
3. Korzystanie z celowanych, kolagenowych suplementów diety:warto wybierać peptydy kolagenowe (kolagen hydrolizowany), które ze względu na mniejszą cząsteczkę są szybciej wchłaniane tam, gdzie są najbardziej potrzebne. Ich stosowanie 1–2 razy dziennie może stymulować produkcję kolagenu oraz aktywować metabolizm skóry właściwej, co prowadzi do redukcji zmarszczek, zwiększenia elastyczności i jędrności skóry.

Nie warto czekać, dbajmy o swój kolagen już dziś – to inwestycja, która zwróci się z nawiązką w postaci promiennej cery przez długie lata.

Na podstawie:

1. Górska M., Ziaja M., Drab K. Wpływ suplementacji kolagenu na jakość skóry, włosów i paznokci. Polish Journal of Cosmetology 2023, 26(4): 187-195.
2. George J., Sneed K., Pathak Y. The Skin Aging Process and Anti-Aging Strategies. Biomed J Sci & Tech Res 42(2)-2022. BJSTR. MS.ID.006712.
3. Żelaszczyk D., Waszkielewicz A., Marona H. Kolagen – struktura oraz zastosowanie w kosmetologii i medycynie estetycznej. Pracownia Chemii Kosmetycznej Zakładu Chemii Bioorganicznej Katedry Chemii Organicznej, Wydział Farmaceutyczny, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Kraków, 1-7.
4. Bay EY, Topal IO. Aging Skin and Anti-aging Strategies. Explor Res Hypothesis Med. 2023;8(3):269-279.
5. Białoszycka Ż., Białoszycka M. Monika, Pachevska A., Istoshyn V., Biloshytska A. Skin aging – the role of nutrition and sugar. Journal of Education, Health and Sport. Online. 15 April 2025. Vol. 80, p. 58368.
6. Donejko et al. Influence of caffeine and hyaluronic acid on collagen biosynthesis in human skin fibroblasts. Drug Design, Development and Therapy 2014:8 1923–1928.
7. Donejko et al. Hyaluronic acid abrogates ethanol-dependent inhibition of collagen biosynthesis in cultured human fibroblasts. Drug Design, Development and Therapy 2015:9 6225–6233.