Zmarszczki mimiczne – dlaczego powstają i czy da się im zapobiec?

Nasza twarz to fascynujący instrument. Każdego dnia wykonujemy tysiące grymasów – mrużymy oczy przed słońcem, marszczymy czoło w skupieniu i śmiejemy się do łez. Te wszystkie emocje zostawiają jednak na naszej skórze trwałe pamiątki. Choć często nazywamy je „liniami ekspresji”, medycyna mówi krótko: zmarszczki mimiczne. Ten naturalny proces zaczyna się dosyć wcześnie, ale możemy wspierać skórę, aby go spowolnić.

Mimika to odbicie naszych emocji

Zmarszczki skóry są kluczowym wskaźnikiem starzenia i odgrywają ważną rolę w rozwijających się dziedzinach pielęgnacji i kosmetologii. Na ludzkiej skórze, w tym szczególnie na twarzy powstają dwa główne rodzaje zmarszczek: statyczne i dynamiczne.

Te pierwsze powstają w wyniku utraty objętości tkanek związanej z wiekiem, natomiast zmarszczki mimiczne (dynamiczne) pojawiają się w wyniku skurczu mięśni szkieletowych podczas mimiki twarzy (1).

Można powiedzieć, że te drugie są niejako efektem… naszej ciężkiej pracy, bo aby się pojawiły, musimy wykonać tysiące powtarzających się ruchów twarzy, takich jak uśmiechanie się czy marszczenie brwi. Te wszystkie ruchy odciskają się na skórze twarzy w takich obszarach jak (2,3):

• czoło, na którym tworzą poprzeczne bruzdy i pionową lwią zmarszczkę,
• kąciki oczu, gdzie przybierają formę kurzych łapek,
• okolice nosa, w których powstają zmarszczki królicze,
• okolice ust, gdzie występują jako zmarszczki marionetkowe lub zmarszczki palacza (w przypadku częstego obciążenia mięśnia okrężnego ust).

Ciekawostka

Naukowcy zaobserwowali, że we wzorcach zmarszczek mimicznych twarzy matek i córek podczas uśmiechu lub wyrażania gniewu występują uderzające podobieństwa (2).

Praca mięśni a zmarszczki mimiczne

Zmarszczki są nieodłączną cechą morfologii skóry, ściśle uwarunkowaną oddziaływaniami mechanicznymi z otaczającym środowiskiem. Aby wiedzieć jak wygląda proces ich powstawania, należy zrozumieć, że tworzone są one jako skutek ruchów twarzy, wpływających zarówno na skórę, jak i mięśnie twarzy (1).

Ludzka twarz posiada około 30 mięśni po każdej stronie, które łączą skórę twarzy z kością czaszki, aby umożliwić takie codzienne funkcje, jak choćby ekspresja i komunikacja niewerbalna (3). Mięśnie i skóra kurczą się i rozkurczają, a ich powtarzająca się aktywność bezpośrednio powoduje zmarszczki dynamiczne (1).

Można wyobrazić to sobie na przykładzie gumki recepturki. Gdy się uśmiechamy, czyli ciągniemy gumkę, mięśnie podciągają kąciki ust do góry, a skóra nad nimi musi się „złożyć”. Gdy mięsień się rozluźnia, skóra (gumka) natychmiast wraca do pierwotnego kształtu.

Zmarszczki mimiczne a kolagen: chemia młodości

U młodej osoby skóra jest jak nowa gumka recepturka – niezwykle elastyczna. Jednak z czasem ta „gumka” traci swoją sprężystość. Dlaczego wraz z wiekiem linie przestają znikać po rozluźnieniu mięśni? Odpowiedzią jest spowolnienie produkcji naszego „wewnętrznego”, endogennego kolagenu w skórze (4).

Niestety ten proces zaczyna się tuż po 25. roku życia i zwalnia o około 1 proc. rocznie (4). Sztywna dotąd struktura słabnie, a każde załamanie skóry staje się coraz trudniejsze do „wyprasowania”. To właśnie wtedy zmarszczki od uśmiechu przestają być widoczne tylko podczas radosnych chwil, a zaczynają gościć na twarzy na stałe, stając się zmarszczkami statycznymi (1).

Poza tym naturalnym procesem wpływ na „załamanie” struktury mają wybrane elementy stylu życia, jak choćby: 

1. Promieniowanie UV: wróg skóry numer 1. Promienie słoneczne uruchamiają enzymy metaloproteinazy macierzy pozakomórkowej (MMP), które mają destrukcyjny wpływ na włókna kolagenowe (5).
2. Brak snu: sen o niższej niż wymagana długości i jakości może zwiększać tzw. TEWL, czyli przeznaskórkową utratę wody (ang. Transepidermal Water Loss), a co za tym idzie zmniejszać nawilżenie i w konsekwencji elastyczność skóry (6).
3. Inne czynniki: alkohol, papierosy, stres czy bogata w cukier dieta również wpływają na zmniejszenie produkcji kolagenu przez organizm (7).

Sprawdź również: Jaki kolagen wybrać na zmarszczki?

Jakie działania spowolnią proces powstawania zmarszczek mimicznych

Dobra wiadomość jest taka, że proces powstawania wraz z wiekiem zmarszczek, również mimicznych można spowolnić. Możemy to zrobić m.in. poprzez:

• ochronę przeciwsłoneczną: to podstawa. Krem z filtrem SPF to najlepszy kosmetyk przeciwzmarszczkowy, jaki do tej pory wymyślono.
• dbałość o nawodnienie i nawilżenie: picie wody jest niezbędne do utrzymania nawodnienia od wewnątrz i tym samym jędrności skóry, natomiast stosowanie kremów nawilżających odżywia i zapobiega jej przesuszeniu.
• zachowanie neutralnego wyrazu twarzy tak często, jak to możliwe. Zbyt częste ruchy twarzy, takie jak mrużenie oczu, marszczenie brwi lub wydymanie ust będzie powodować powstawanie zmarszczek w tych miejscach.

Czy kolagen na skórę twarzy to również dobry pomysł?

Powszechnie uważa się, że miejscowe stosowanie kolagenu poprawia zarówno elastyczność, jak i teksturę skóry. Jednak wyniki licznych badań naukowych, przeprowadzonych zarówno na zwierzętach, jak i na ludziach wskazują, że miejscowy kolagen nie wnika całkowicie w skórę ze względu na swoją wysoką masę cząsteczkową (9).

Natomiast doustnie stosowane peptydy kolagenowe są wchłaniane stosunkowo szybko z powodu niższej masy cząsteczkowej, co ułatwia ich dystrybucję w wielu tkankach. Dzięki temu poprawie mogą ulec właściwości mechaniczne skóry, jej nawilżenie oraz elastyczność. Tym samym zmarszczki i szorstkość mogą być redukowane, a starzenie skóry spowolnione (9).

Zmarszczki mimiczne to zapis naszej historii – każdego uśmiechu, zdziwienia czy momentu zadumy. Choć nie da się ich całkowicie uniknąć, odpowiednie działania i dbałość o optymalną produkcję kolagenu pozwalają zachować jej blask, zdrowy i promienny wygląd na dłużej.

Na podstawie:

1. Wei H., Chen M., Wang S., Wang Z., He. W., He L., Liao B., Lin Z. Study on the Wrinkling Mechanisms of Human Skin Based on the Digital Image Correlation and Facial Action Coding System. Appl. Sci. 2025, 15, 6803.
2. Campiche, R., Pascucci, F., Jiang, L. et al. Facial Expression Wrinkles and Their Relaxation by a Synthetic Peptide. Int J Pept Res Ther 27, 1009–1017 (2021).
3. Fakoya A. O., Hohman M. H., Westbrook K. E., i in., Anatomy, Head and Neck: Facial Muscles, ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493209/, data dostępu: 26.01.2026 r.
4. George J., Sneed K., Pathak Y. The Skin Aging Process and Anti-Aging Strategies. Biomed J Sci & Tech Res 42(2)-2022. BJSTR. MS.ID.006712.
5. Ichihashi M. et al. Photoaging of the skin. Anti-Aging Medicine, 2009, 6.6: 46-59.
6. Xerfan E.M.S., Souza M.R., Facina A.S. et al. Can good sleep quality enhance the benefits of oral collagen supplementation in the prevention of skin aging? A brief report. Arch Dermatol Res 317, 340 (2025), https://link.springer.com/article/10.1007/s00403-025-03860-5, data dostępu: 27.01.2026 r.
7. Górska M., Ziaja M., Drab K. Wpływ suplementacji kolagenu na jakość skóry, włosów i paznokci. Polish Journal of Cosmetology 2023, 26(4): 187-195.
8. 8 Proven Ways to Prevent Wrinkles, https://www.healthline.com/health/skin/how-to-prevent-wrinkles, data dostępu: 26.01.2026 r.  
9. Al-Atif H. Collagen supplements for aging and wrinkles: a paradigm shift in the fields of dermatology and cosmetics. Dermatol Pract Concept. 2022;12(1):e2022018.