Kolagen typu I, II i III – czym się różnią?

Kolagen, często nazywany „białkiem młodości”, to najważniejsze białko strukturalne w organizmie ssaków, stanowiące około 30 proc. całkowitej masy białek. Choć nauka zidentyfikowała aż 28 różnych jego odmian, to właśnie kolagen I, II oraz III są tymi typami, które odgrywają kluczowe role w utrzymaniu naszej sprawności fizycznej i młodego wyglądu (1,2). Zrozumienie różnic pomiędzy nimi jest niezbędne, aby wiedzieć, jaki typ kolagenu wybrać, by wesprzeć swój organizm tam, gdzie potrzebujemy.

Typy kolagenu I, II i II – co wspierają?

1. Kolagen typu pierwszego – fundament skóry i kości

Kolagen typu I jest najpowszechniejszy w skórze, kościach, zębach, ścięgnach, więzadłach oraz narządach (2). Zajmuje aż 80 proc. powierzchni skóry właściwej i jest bezpośrednio odpowiedzialny za jej wytrzymałość oraz odporność na rozciąganie (3). Jest ponadto głównym składnikiem włosów i paznokci (4).

Swoje właściwości zawdzięcza gęsto upakowanym włóknom, obecności potrójnej spirali (superhelisy), która wprawdzie jest cechą wspólną wszystkich typów, natomiast typ I zawiera jej aż 96 proc. (4).  Warto wiedzieć, że wraz z wiekiem synteza kolagenu drastycznie spada, co w przypadku typu I objawia się ścieńczeniem włókien kolagenowych, a w konsekwencji wiotkością skóry i powstawaniem zmarszczek (4).

2. Kolagen typu drugiego – wsparcie dla stawów

Zupełnie inne zadania pełni kolagen typu drugiego. Podczas gdy typ I buduje twarde struktury, typ II koncentruje swoje działanie niemal wyłącznie na układzie chrzęstnym. Występuje przede wszystkim w chrząstkach stawowych, zapewniając im odpowiednią amortyzację i elastyczność (2).

3. Kolagen typu trzeciego – elastyczność naczyń

W przypadku kolagenu typu III najczęstszymi źródłami tego białka są skóra, mięśnie i naczynia krwionośne (2). Jest on drugim najważniejszym kolagenem w skórze, stanowiącym około 15 proc. jej macierzy. Ze względu na to, że przeważa w tkankach płodu oraz we wczesnych etapach tworzenia się blizn, bywa nazywany „kolagenem płodowym” (3).

Kolagen typu III tworzy włóknistą podporę skóry, luźniejsze sieci włókien, które oplatają włókna zbudowane z typu I, zapewniając im prawidłowe ułożenie i sprężystość skóry (4).

Różnice w typach kolagenu a cel stosowania

Analizując rodzaje kolagenu, można zauważyć, że ich główną różnicą jest lokalizacja i struktura włókien (3,4):

• kolagen typu I oraz III to duet odpowiedzialny za „estetykę” – ich obecność w skórze, włosach, paznokciach i tkankach łącznych decyduje o naszym wyglądzie oraz kondycji tkanek,

• kolagen typu II to specjalista od „zadań ruchowych”, budujący odporną na ściskanie strukturę chrząstek.

Różnią się one także budową, kolagen typu II i III to homotrimer (zbudowany z trzech identycznych łańcuchów), natomiast typu I to heterotrimer (złożony z różnych łańcuchów polipeptydowych). Te subtelne różnice biologiczne sprawiają, że kolagenowe typy w organizmie pełnią tak odmienne, wyspecjalizowane funkcje (1).

Warto zatem, aby decyzja o dostarczeniu organizmowi kolagenu z zewnątrz, np. z zastosowaniem suplementów kolagenu zależała od tego, jaki jest cel jego przyjmowania. Jeśli chcemy poprawić wygląd cery, wzmocnić włosy i paznokcie oraz spowolnić procesy starzenia skóry powinniśmy szukać produktów zawierających typ I oraz III. W przypadku regeneracji stawów po kontuzji lub w starszym wieku wesprze nas kolagen typu II.

Sprawdź również: Kolagen a włosy – jak działa i kiedy warto go suplementować?

Kolagen rybi dla optymalnej kondycji skóry

Gdy chcemy dostarczyć skórze kolagen, w naturalny sposób powinniśmy zacząć od przyjmowania go w ramach codziennej rutyny żywieniowej. W żywności kolagen występuje wyłącznie w tkankach zwierzęcych, takich jak mięso i ryby zawierające tkankę łączną. Najwięcej znajdziemy go m.in. w: golonce, żyłach, podrobach, parówkach, galaretach rybnych i wieprzowych, kurzych łapkach czy bulionach kostnych (3). 

Jeśli natomiast z różnych powodów nie dostarczamy organizmowi optymalnego poziomu kolagenu w diecie, rozważmy doustną suplementację szczególnie kolagenu typu I, w formie hydrolizowanej, w wyniku której powstają peptydy kolagenowe o mniejszej masie cząsteczkowej. Są one znacznie lepiej przyswajalne przez organizm (3).

Szczególną uwagę warto zwrócić na kolagen rybi (morski), który zawiera głównie kolagen typu I. Jest ponadto biodostępny i biozgodny co oznacza to, że jest dobrze przyswajalny przez nasz organizm, a jego struktura jest zbliżona do ludzkiego kolagenu (3).

Naturalny kolagen morski, poddawany potem procesowi hydrolizy, pozyskiwany jest najczęściej ze skór, łusek i ości ryb, a czasem również innych bezkręgowców wodnych, jak np. gąbki czy meduzy. Zawierają go w sobie m.in.: żarłacz błękitny, tilapia, niektóre ryby z rodziny piraniowatych i karpiowatych, tuńczyk, dorsz czy mintaj alaskański (2).

Wybór odpowiedniego kolagenu nie powinien być kwestią przypadku, lecz decyzją opartą na biologicznych potrzebach organizmu. To przecież nie tylko „ładne włókna”, ale inteligentny system białkowy, który pełni funkcję rusztowania dla całego ciała. A suplementacja kolagenu nie jest jedynie trendem, ale realnym wsparciem procesów naprawczych, które pozwalają zachować integralność tkanek oraz młody wygląd na dłużej. 

Na podstawie:

1. Ricard-Blum S. The Collagen Family. Institut de Biologie et Chimie des Prote´ines, Universite´ Lyon, 1-20. Cold Spring Harb Perspect Biol 2011;3, 1-20.
2. López A. L., Morales-Peñaloza A., Martínez-Juárez V. M. et al. Hydrolyzed Collagen – Sources and Applications. Molecules 2019, 24, 4031; 2-16.
3. Górska M., Ziaja M., Drab K. Wpływ suplementacji kolagenu na jakość skóry, włosów i paznokci. Polish Journal of Cosmetology 2023, 26(4): 187-195.
4. Żelaszczyk D., Waszkielewicz A., Marona H. Kolagen – struktura oraz zastosowanie w kosmetologii i medycynie estetycznej. Pracownia Chemii Kosmetycznej Zakładu Chemii Bioorganicznej Katedry Chemii Organicznej, Wydział Farmaceutyczny, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Kraków, 14-20.