Utrata jędrności skóry – czy kolagen może ją wspierać?

Wiotkość, utrata gęstości, mniej wyraźny kontur – to najczęstsze sygnały, że skóra potrzebuje wsparcia. Spadek jej jędrności to naturalny etap mechanizmu starzenia, jednak świadomość tego co dzieje się wtedy w skórze, pozwala nam skuteczniej o nią dbać. Bo choć procesu tego nie można zatrzymać, warto próbować go spowolnić m.in. poprzez nasze codzienne wybory. I zwrócić uwagę na to, jaką rolę odgrywa tu kolagen – główne białko strukturalne organizmu. 

Utrata jędrności to naturalny proces biologiczny 

Starzenie organizmu to proces, którego nikt jeszcze nie zatrzymał, bo byłoby to wbrew naturze. A ponieważ dotyczy on wszystkich narządów i tkanek, wpływa również na skórę. Aby jednak zrozumieć to, co widzimy na zewnątrz w lustrze, czyli utratę gęstości, jędrności oraz zmarszczki, musimy zajrzeć do skóry właściwej. 

Gdy po zjedzeniu pokarmu białkowego enzymy „rozłożą” białko na aminokwasy, część z nich trafi do obecnych m.in. w skórze fibroblastów, gdzie podczas kolejnych złożonych etapów wyprodukują one włókno kolagenowe (1). 

W młodości te włókna tworzą gęstą, uporządkowaną sieć, odpowiadającą m.in. za utrzymanie elastyczności i gęstości skóry. Niestety, już po 25. roku życia zarówno aktywność, jak i liczebność fibroblastów maleje, a to ma ogromny wpływ na tempo naturalnej produkcji kolagenu (2,3). A skutki? Utrata sprężystości, odwodnienie skóry, powstawanie bruzd i zmarszczek (2).

Złodzieje młodości, którzy przyspieszają wiotczenie skóry

Wspomniany spadek produkcji kolagenu to jedno, oprócz tego istnieje cała masa czynników stylu życia, które decydują o tym, jak szybko nastąpi utrata jędrności skóry. Dobra wiadomość jest taka, że większość zależy od nas i naszych codziennych wyborów. 

Największym „złodziejem” kolagenu jest dla skóry promieniowanie UVA i UVB, które aktywuje metaloproteinazy – enzymy dosłownie „tnące” włókna kolagenowe na kawałki. Doprowadza to, do fotostarzenia – przedwczesnego procesu starzenia skóry, skutkującego m.in. powstawaniem zmian barwnikowych, suchością skóry czy właśnie utratą jej jędrności i elastyczności (6). Inni wrogowie to m.in. (2,5):

• Nadmierna ilość cukru w codziennej diecie, co powoduje glikację, przyłączanie się cukru do kolagenu, co czyni go sztywnym i kruchym.
• Palenie tytoniu – dym papierosowy m.in. upośledza wzrost i podział fibroblastów, zwiększa poziom meloproteinaz w macierzy skórnej oraz zwiększa produkcję melaniny w melanocytach, pogarszając tym blask i koloryt skóry. Nie bez powodu mówi się o „twarzy palacza”, z cienką skórą i szarą cerą. 
• Zanieczyszczenia powietrza – zawarte w nim m.in. tlenki azotu (NO2), ozon, cząstki stałe (PM) czy spaliny samochodowe uszkadzają skórę, wywołując stres oksydacyjny.
• Stres – narażenie organizmu na wysokie stężenie kortyzolu w przewlekłym stresie może prowadzić do obniżenia odporności, upośledzenia gojenia się ran i nasilenia stanu zapalnego.
• Brak aktywności fizycznej – to duży błąd, bo to ćwiczenia ułatwiają dostarczanie tlenu i składników odżywczych, potrzebnych do tworzenia nowych komórek skóry.

Kolagen to architekt elastyczności i jędrności skóry

Jak zatem zwiększyć jędrność skóry? Kluczem jest działanie dwutorowe: ochrona tego, co mamy, poprzez nasze własne wybory i unikanie czynników niekorzystanie wpływających na nasz naturalny kolagen w organizmie oraz stymulacja produkcji nowego białka. W tym drugim procesie możemy wspierać skórę poprzez „podawanie” sobie kolagenu z zewnątrz. Jak?

Pierwszy sposób to włączenie do rutyny żywieniowej pokarmów, które dostarczą go nam w optymalnej ilości, czyli odzwierzęcych produktów spożywczych, takich jak mięso czy ryby, które zawierają tkankę łączną. Najwięcej kolagenu mają m.in.: golonka, parówki z dużą ilością ścięgien i zmielonej skóry, pasztety, galarety rybne i wieprzowe, salceson, kurze łapki czy bulion kostny (2). 

Gdy jednak nie jesteśmy entuzjastami tego typu żywienia lub jemy dość mało takich produktów i oczywiste jest, że dieta nie pokryje naszych kolagenowych potrzeb, możemy wspomóc się kolagenowymi suplementami diety. Tym bardziej że ich pozytywny wpływ na strukturę skóry – jej ujędrnienie, nawilżenie i elastyczność pokazują badania nad peptydami kolagenowymi. Wskazały one poprawę kondycji skóry w czasie od 6 do 12 tygodni stosowania (2).

Przeczytaj również jak organizm wykorzystuje kolagen po suplementacji.

Przy wyborze suplementu diety z kolagenem dla korzyści skóry, warto zwrócić uwagę szczególnie na trzy kwestie: 

1. Typ kolagenu – w skórze w około 90 proc. występuje kolagen typu I, stanowiący włóknistą jej podporę. Stąd dobrym wyborem będzie stosowanie preparatów z tym typem strukturalnego białka (7).

2. Rodzaj kolagenu – rekomenduje się wybór kolagenu hydrolizowanego, a więc takiego, którego cząsteczki zostały podzielone na dużo mniejsze fragmenty, peptydy kolagenowe. Ich niewielki rozmiar powoduje lepsze wchłanianie przez organizm (8).

3. Źródło kolagenu – dobrym źródłem kolagenu pierwotnego są wołowina oraz ryby, ze względu na ich dostępność, a także biozgodność z ludzkim organizmem (8).

Zrozumienie relacji kolagen a jędrność skóry, to pierwszy krok do świadomego o nią dbania. Choć nie zatrzymamy czasu, możemy sprawić, że skóra będzie starzeć się „z godnością” – powoli i stopniowo. Oczywiście przy naszym wsparciu w postaci unikania negatywnych czynników, na które mamy wpływ oraz włączenia kolagenu – zarówno bezpośrednio z pożywienia, jak i zawartego w suplementach diety.

Na podstawie:

1. Ricard-Blum S. The Collagen Family. Institut de Biologie et Chimie des Prote´ines, Universite´ Lyon, 1-20. Cold Spring Harb Perspect Biol 2011;3, 1-20.
2. Górska M., Ziaja M., Drab K. Wpływ suplementacji kolagenu na jakość skóry, włosów i paznokci. Polish Journal of Cosmetology 2023, 26(4): 187-195.
3. George J., Sneed K., Pathak Y. The Skin Aging Process and Anti-Aging Strategies. Biomed J Sci & Tech Res 42(2)-2022. BJSTR. MS.ID.006712.
4. Szu-Yu Pu, Ya-Li Huang, Chi-Ming Pu, Yi-No Kang et al. Effects of Oral Collagen for Skin Anti-Aging: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients 2023, 15, 2080, 1-20.
5. Bay EY, Topal IO. Aging Skin and Anti-aging Strategies. Explor Res Hypothesis Med. 2023;8(3):269-279.
6. Ichihashi M. et al. Photoaging of the skin. Anti-Aging Medicine, 2009, 6.6: 46-59.
7. Żelaszczyk D., Waszkielewicz A., Marona H. Kolagen – struktura oraz zastosowanie w kosmetologii i medycynie estetycznej. Pracownia Chemii Kosmetycznej Zakładu Chemii Bioorganicznej Katedry Chemii Organicznej, Wydział Farmaceutyczny, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Kraków, 1-7.
8. Hydrolyzed Collagen – Sources and Applications. López A. L., Morales-Peñaloza A., Martínez-Juárez V. M. et al. Molecules 2019, 24, 4031; 2-16.